10 phong tục cầu phúc cho trẻ em và điều cần hiểu trước khi đánh giá

Vì sao các nghi lễ cầu phúc cho trẻ vẫn tồn tại?

Trong nhiều nền văn hóa, trẻ sơ sinh được xem là thành viên cần được bảo vệ đặc biệt. Gia đình thường tổ chức nghi lễ vào các mốc như khi trẻ chào đời, mọc chiếc răng đầu tiên hoặc lần đầu chạm đất. Mục đích có thể là cầu sức khỏe, xua đuổi tà ma, ghi nhớ ngày sinh hoặc gắn kết đứa trẻ với cộng đồng.

Tuy nhiên, niềm tin tâm linh không phải là bằng chứng y khoa về hiệu quả của nghi lễ. Khi một tập tục liên quan đến nhiệt độ cực thấp, nước nóng, độ cao hoặc ép trẻ khóc, tiêu chí đầu tiên vẫn phải là an toàn của trẻ.

1. Cho trẻ sơ sinh ngủ ngoài trời lạnh ở Thụy Điển

Một số gia đình và cơ sở chăm sóc trẻ tại Thụy Điển có thói quen cho trẻ ngủ ngoài trời, kể cả khi nhiệt độ xuống dưới 0 độ C. Những người thực hiện tin rằng không khí ngoài trời giúp trẻ ngủ lâu hơn, sâu hơn, đồng thời ít ho và cảm lạnh hơn.

Tập tục này thường đi kèm điều kiện chăm sóc chặt chẽ như quần áo phù hợp, xe nôi hoặc không gian được theo dõi. Không nên hiểu rằng cứ đưa trẻ ra trời rét là sẽ khỏe hơn. Trẻ sơ sinh có khả năng điều hòa thân nhiệt hạn chế, nên nhiệt độ, gió, độ ẩm và thời gian tiếp xúc đều cần được đánh giá riêng.

2. Không để trẻ chạm đất trong 3 tháng ở Bali

Tại Bali, một số gia đình thực hiện nghi lễ trong đó trẻ không chạm mặt đất trong những tháng đầu đời. Quan niệm truyền thống cho rằng trẻ vẫn còn gắn với thế giới linh hồn và việc chạm đất quá sớm có thể làm mất đi sự linh thiêng đó.

Trong thời gian này, người thân, hàng xóm và những người trong cộng đồng lần lượt bế trẻ. Sau 105 ngày, nghi lễ Nyabutan được tổ chức để đánh dấu lần đầu trẻ chạm vào đất mẹ. Đây là nghi lễ chuyển tiếp, nhấn mạnh vai trò của gia đình và cộng đồng hơn là một biện pháp chăm sóc sức khỏe.

3. Để trẻ chọn đồ vật đoán nghề nghiệp ở Armenia

Agra Hadig thường được tổ chức khi chiếc răng đầu tiên của trẻ xuất hiện. Trẻ được đặt trước nhiều đồ vật như sách, dao, kéo hoặc tiền. Đồ vật trẻ chạm vào đầu tiên được xem như dấu hiệu gợi đoán nghề nghiệp tương lai.

Chạm vào sách có thể được liên tưởng với nghề giáo viên hoặc mục sư; chạm vào tiền có thể được liên tưởng với nghề ngân hàng hoặc kế toán. Dĩ nhiên, đây là trò diễn giải mang tính vui nhộn và biểu tượng, không phải phương pháp dự đoán năng lực hay tương lai của trẻ.

Theo mô tả truyền thống, nếu nghi lễ diễn ra vào buổi chiều, phụ nữ tham gia và dùng đồ ngọt; nếu diễn ra vào buổi tối, nam giới tham gia và dùng nhiều món ăn khác nhau. Cách thực hành có thể thay đổi giữa các gia đình và địa phương.

4. Lễ Nakizumo khiến trẻ khóc ở Nhật Bản

Nakizumo là cuộc thi được tổ chức vào tháng 4 tại đền Sensoji ở Tokyo. Trẻ được trao cho hai đô vật sumo, và đô vật nào khiến trẻ khóc trước sẽ thắng. Nếu hai trẻ cùng khóc, tiếng khóc to hơn được xem là lợi thế.

Những người tham gia tin rằng tiếng khóc lớn giúp trẻ khỏe mạnh, xua đuổi tà ma và đón nhận may mắn. Một linh mục cũng xuất hiện để hô lớn, vẫy tay và thực hiện phần nghi lễ cầu phúc.

Với người ngoài, việc cố ý làm trẻ khóc có thể gây khó chịu. Khi đánh giá một lễ hội như vậy, cần xem xét quy định của ban tổ chức, độ tuổi của trẻ, thời lượng tham gia và quyền dừng lại của cha mẹ.

5. Nghi lễ Karaha Pujan và sữa nóng ở Ấn Độ

Karaha Pujan từng được mô tả là nghi lễ diễn ra tại đền Hindu, trong đó sữa được đun trong nồi đất. Người cha bế trẻ, nhúng chân hoặc dội sữa nóng lên người con; sau đó một số người tham gia cũng đổ sữa nóng lên mình. Các thầy tu đọc kinh cầu phúc trong lúc hành lễ.

Niềm tin đứng sau nghi lễ là làm hài lòng các vị thần để trẻ được phù hộ. Tuy nhiên, sữa sôi có thể gây bỏng nghiêm trọng, đặc biệt với trẻ sơ sinh. Nội dung nguồn cho biết Chính phủ Ấn Độ đã cấm tập tục này vì nguy hiểm. Chi tiết về phạm vi và tình trạng thực thi lệnh cấm cần được kiểm chứng bằng văn bản pháp luật hoặc nguồn cơ quan chức năng trước khi xuất bản như một khẳng định tuyệt đối.

6. Ném trẻ từ mái đền xuống tấm vải

Một nghi lễ tại Ấn Độ được mô tả là bắt đầu từ khoảng 500 năm trước. Trẻ bị thả từ mái đền cao hơn 15 mét xuống một tấm ga do nhiều người đàn ông căng bên dưới, sau đó được đưa trở lại cho cha mẹ.

Người thực hiện tin rằng nghi lễ đem lại may mắn và sức khỏe. Dù có người cho rằng nghi lễ an toàn vì chưa ghi nhận trẻ bị thương, lập luận này không đủ để chứng minh rằng hoạt động không nguy hiểm. Độ cao, khả năng trượt tay, gió, chất lượng tấm vải và phản ứng bất ngờ của đám đông đều có thể làm tăng rủi ro.

7. Giữ dây rốn trong hộp Kotobuki Bako ở Nhật Bản

Trong một số gia đình Nhật Bản, dây rốn được giữ lại trong hộp đẹp có tên Kotobuki Bako. Bên trong hộp có thể đặt một con búp bê nhỏ mặc kimono, tượng trưng cho em bé; phần dây rốn thường được bảo quản bên trong bộ kimono đó.

Tập tục này mang ý nghĩa lưu giữ kỷ niệm về ngày sinh và mối liên hệ giữa người mẹ với đứa trẻ. Đây là nghi thức tưởng niệm mang tính gia đình, không nên nhầm với yêu cầu y tế bắt buộc.

8. Tắm trẻ bằng nước lạnh ở Guatemala

Tại Guatemala, một số người tin rằng tắm trẻ bằng nước lạnh giúp cơ thể khỏe hơn, làm dịu cảm giác nóng do phát ban và giúp trẻ ngủ tốt. Đây là quan niệm dân gian, không thể áp dụng máy móc cho mọi trẻ.

Nhiệt độ nước, tình trạng sức khỏe và tuổi của trẻ cần được xem xét. Khi trẻ đang sốt, phát ban chưa rõ nguyên nhân hoặc có dấu hiệu bất thường, gia đình nên ưu tiên hướng dẫn y tế thay vì thử nghi lễ truyền thống.

9. Giả vờ nhổ nước bọt lên trẻ ở Bulgaria

Sau khi khen trẻ, một số người Bulgaria giả vờ nhổ nước bọt lên người trẻ và nói những câu nghe như lời trù ẻo. Quan niệm dân gian cho rằng ánh mắt đố kỵ hoặc “mắt quỷ” có thể làm hại người được ngưỡng mộ. Hành động giả nhổ nước bọt nhằm làm giảm vẻ hấp dẫn của trẻ và tránh lời nguyền.

Ngày nay, có thể xem đây là cách biểu đạt niềm tin dân gian. Nếu thực hiện, cần phân biệt rõ giả vờ với nhổ thật, tránh tiếp xúc dịch cơ thể và không làm trẻ sợ hãi.

10. Nhảy qua trẻ trong lễ El Colacho ở Tây Ban Nha

Tại làng Castrillo de Murcia, truyền thống El Colacho được cho là đã tồn tại từ năm 1621. Trẻ được đặt trên tấm thảm ở quảng trường, còn một người đàn ông mặc trang phục màu vàng, tượng trưng cho ma quỷ, nhảy qua các em.

Theo niềm tin địa phương, cú nhảy giúp xua tan điều ác và mang lại cuộc sống tốt đẹp. Việc tổ chức nghi lễ cần phụ thuộc vào cách kiểm soát đám đông, khoảng cách an toàn và quy định của cộng đồng. Câu nói rằng chưa từng có ai bị thương không nên được dùng như cam kết an toàn tuyệt đối.

Cần lưu ý gì khi tìm hiểu phong tục cầu phúc cho trẻ em?

Phong tục cầu phúc cho trẻ em thường gửi gắm mong ước về sức khỏe, bình an và sự trưởng thành, nhưng ý nghĩa văn hóa không đồng nghĩa với bằng chứng y khoa. Khi tìm hiểu hoặc tham gia, cha mẹ nên xem nghi lễ diễn ra ở đâu, dành cho nhóm cộng đồng nào và trẻ có thể dừng lại ngay khi khó chịu hay không. Đặc biệt, cần tránh các tình huống có nguy cơ bỏng, ngã, hạ thân nhiệt, khó thở hoặc gây hoảng sợ; không dùng nghi lễ để thay thế khám và chăm sóc y tế. Với phần biểu tượng, gia đình có thể chọn cách an toàn hơn mà vẫn giữ được không khí gắn kết và sự trân trọng truyền thống.