24 tiết khí là gì? Cách chia mùa trong lịch
Giải thích 24 tiết khí, trung khí, kinh độ Mặt Trời và vai trò của Đông chí trong cách dựng lịch âm dương.
Cập nhật: 31/08/2026Hai mươi bốn tiết khí là 24 mốc chia đường đi biểu kiến hằng năm của Mặt Trời thành các đoạn 15 độ. Chúng mô tả nhịp mùa theo Mặt Trời và tham gia vào quy tắc xác định tháng nhuận của lịch âm dương.
Tiết khí được xác định thế nào?
Vị trí biểu kiến của Mặt Trời trên hoàng đạo được biểu diễn bằng kinh độ. Khi kinh độ đi qua từng bội số của 15 độ, lịch chuyển sang một tiết khí mới. Một vòng 360 độ tạo 24 mốc.
Một số tiết khí quen thuộc
Lập Xuân, Xuân phân, Hạ chí, Thu phân và Đông chí là các tên thường gặp. Tên tiết khí phản ánh hệ thống mùa vụ hình thành ở Đông Á; điều kiện thời tiết thực tế tại từng vùng Việt Nam có thể không trùng hoàn toàn với tên gọi.
Trung khí và tháng nhuận
Mười hai mốc chính cách nhau 30 độ thường được gọi là trung khí. Tháng 11 âm phải chứa Đông chí. Trong năm có 13 tháng âm, tháng đầu tiên không có trung khí sẽ được dùng để xác định tháng nhuận.
Không nên nhầm tiết khí với dự báo thời tiết
Tiết khí là mốc thiên văn theo vị trí Mặt Trời, không phải dự báo mưa, nhiệt độ hoặc bão tại một địa điểm. Muốn lên kế hoạch thực tế, người dùng vẫn cần xem dự báo khí tượng cập nhật.
Câu hỏi thường gặp
Mỗi tiết khí kéo dài bao lâu?
Trung bình khoảng 15 ngày, nhưng thời lượng thực tế không hoàn toàn bằng nhau vì chuyển động biểu kiến của Mặt Trời không đều tuyệt đối.
Tiết khí có đổi theo múi giờ không?
Thời điểm thiên văn là duy nhất, nhưng ngày lịch chứa thời điểm đó có thể khác theo múi giờ.
Nguồn tham khảo
Phần ngày tốt xấu và phong thủy là diễn giải văn hóa tham khảo. Xem thêm phương pháp tính và chính sách biên tập.