Đồ ăn Halloween ở nhiều nước: món nào gắn với người đã khuất?

Vì sao món ăn Halloween thường gắn với người đã khuất?

Điểm chung của nhiều món ăn mùa Halloween là tính cộng đồng: gia đình cùng làm, chia sẻ cho trẻ em hoặc người nghèo, và tưởng nhớ người đã qua đời. Tuy nhiên, không nên xem mọi món dưới đây là món Halloween theo cùng một nghĩa. Một số thuộc Halloween, số khác gắn với All Souls’ Day, All Saints’ Day hoặc các phong tục mùa thu có liên hệ lịch sử với lễ tưởng niệm người chết.

Mỹ có những món Halloween nào phổ biến?

Súp bí ngô

Bí ngô là hình ảnh quen thuộc của mùa Halloween ở Mỹ. Ngoài việc được khoét thành đèn lồng, bí ngô còn có thể nấu thành súp, tận dụng nguyên liệu mùa thu để tạo một món nóng, dễ chia sẻ trong các buổi tụ họp gia đình.

Kẹo táo

Kẹo táo được làm bằng cách nhúng táo vào siro đường, bơ đậu phộng rồi phủ thêm các loại hạt, sau đó để lớp phủ đông cứng lại. Món này vừa ngọt, bắt mắt, vừa phù hợp với mùa thu hoạch táo. Khi làm tại nhà, nên để táo khô hoàn toàn trước khi nhúng để lớp siro bám đều; người dị ứng đậu phộng cần thay bằng lớp phủ khác.

Kẹo toffee của Anh được làm và chia sẻ ra sao?

Theo phong tục được nhắc đến trong tư liệu về Halloween ở Anh, các gia đình có thể làm kẹo thành tảng lớn rồi dùng búa đập vỡ hoặc dùng dao cắt thành miếng. Kẹo được ăn chung và tặng cho người thân, bạn bè trong dịp lễ. Khi thực hiện, nên để người lớn xử lý phần kẹo cứng và dụng cụ cắt.

Barmbrack của Ireland có ý nghĩa gì?

Barmbrack là loại bánh gắn với phong tục Halloween ở Ireland. Theo truyền thống, một số vật nhỏ được đặt vào bột trước khi nướng. Mỗi vật mang một ý nghĩa riêng và người tìm thấy được cho là có thể nhận một điềm báo về năm tới.

Đây là phần quan niệm dân gian, không phải cách dự đoán có thể kiểm chứng. Nếu làm bánh theo phong tục này, cần dùng vật sạch, chịu nhiệt và đủ lớn để tránh nguy cơ bị nuốt nhầm; nên báo trước cho người ăn nếu bánh có vật giấu bên trong.

Pão-por-deus của Bồ Đào Nha liên quan gì đến tục xin kẹo?

Pão-por-deus là bánh được trao cho trẻ em và người nghèo khi họ đến gõ cửa, ca hát và cầu nguyện cho người đã qua đời vào ngày 1/11. Phong tục này thường được nhắc đến khi giải thích những truyền thống tiền thân hoặc tương đồng với việc trẻ em đi xin đồ ăn trong dịp Halloween.

Pão-por-deus thuộc phong tục tưởng niệm gắn với ngày 1/11, không đồng nghĩa hoàn toàn với Halloween hiện đại. Hai phong tục có điểm giống là việc đi từng nhà nhận đồ ăn, nhưng bối cảnh văn hóa và tôn giáo khác nhau.

Pan de muerto của Mexico được ăn vào dịp nào?

Pan de muerto, nghĩa là “bánh mì của người chết”, là bánh mì truyền thống của Mexico, thường gắn với Día de los Muertos. Thành phần có thể gồm bột mì, nước hoa cam, hạt hồi và các nguyên liệu khác tùy vùng. Bánh đôi khi được tạo hình hoặc trang trí bằng xương, hình người, hình thú hay đầu lâu.

Trong một số gia đình, bánh được đặt bên bàn thờ hoặc dùng khi tưởng nhớ người thân; có nơi người ta ăn bánh cạnh mộ. Ý nghĩa và cách thực hành thay đổi theo vùng, gia đình và cộng đồng, vì vậy không nên coi một cách trang trí là quy tắc bắt buộc cho toàn Mexico.

Colcannon của Ireland có gì đặc biệt?

Colcannon là món khoai tây nghiền trộn rau xanh như cải xoăn hoặc bắp cải. Công thức còn có thể dùng sữa, kem, tỏi tây, hành, muối và tiêu. Món ăn được xem là một phần quen thuộc trong phong tục Halloween của người Ireland.

Một biến thể dân gian giấu đồng xu, lá bùa may mắn hoặc món quà nhỏ trong món ăn. Người tìm thấy nhẫn được tin là sẽ kết hôn vào năm sau; người tìm thấy đồng xu được tin là sẽ phát tài. Đây là trò gieo quẻ mang tính phong tục, không phải dự báo chắc chắn. Không nên giấu vật cứng hoặc nhỏ trong thức ăn, nhất là khi có trẻ em; có thể thay bằng thẻ giấy phù hợp thực phẩm hoặc trao quà riêng sau bữa ăn.

Soul Cake và Dolci dei morti khác nhau thế nào?

Soul Cake, hay “bánh linh hồn”, được làm để tưởng niệm và cầu nguyện cho người đã mất. Một phong tục được kể lại là phát bánh cho người lạ; người cho bánh tin rằng việc nhiều người nhận và ăn bánh có thể đem lại sự an ủi, lời cầu nguyện cho linh hồn người thân và ý niệm siêu thoát cho người đã khuất. Những diễn giải này thuộc niềm tin tôn giáo và dân gian, không phải sự kiện có thể đo lường.

Dolci dei morti là nhóm bánh ngọt gắn với lễ tưởng niệm người chết ở Italy. Một công thức được mô tả gồm hạnh nhân, hạt thông, quế và chanh, tạo thành những viên tròn nhỏ rồi nướng. All Souls’ Day ở Italy rơi vào ngày 2/11; trong dịp này còn có bánh quy được gọi là “đậu của người chết”, tên gọi bắt nguồn từ hình dạng đặc biệt của bánh.

Có thể áp dụng những phong tục này khi chuẩn bị tiệc Halloween không?

Có thể chọn món theo ba tiêu chí: nguyên liệu đang vào mùa, cách chia sẻ phù hợp với người tham dự và mức an toàn khi ăn. Súp bí ngô, kẹo táo và colcannon phù hợp cho bữa tiệc gia đình; barmbrack có thể dùng như hoạt động tìm biểu tượng nếu loại bỏ vật nhỏ; còn Pan de muerto, Soul Cake và Dolci dei morti phù hợp hơn khi muốn giới thiệu sự khác nhau giữa Halloween và các lễ tưởng niệm người đã khuất.

Checklist nhanh:

Kiểm tra dị ứng với đậu phộng, hạt và sữa. Không để đồng xu, nhẫn hoặc vật nhỏ trong thức ăn phục vụ trẻ em. Ghi rõ món có hạt, rượu hoặc thành phần dễ gây dị ứng. Nói rõ đâu là phong tục dân gian, đâu là thông tin về ngày lễ. Không gộp Halloween, All Saints’ Day, All Souls’ Day và Día de los Muertos thành một nghi lễ duy nhất.

Nên chuẩn bị món ăn Halloween và phong tục tưởng niệm thế nào?

Món ăn Halloween ở nhiều nước thường gắn với mùa thu hoạch, tục chia sẻ đồ ăn và nghi lễ tưởng nhớ người đã khuất. Khi tổ chức tiệc, có thể chọn súp bí ngô, kẹo táo, barmbrack, colcannon hoặc bánh mì người chết tùy chủ đề; đồng thời phân biệt Halloween với All Saints’ Day, All Souls’ Day và Día de los Muertos vì đây là những dịp có nguồn gốc, nghi thức khác nhau. Nên ghi rõ thành phần để phòng dị ứng, không giấu vật nhỏ trong bánh dành cho trẻ em và ưu tiên món dễ bảo quản. Các quan niệm về dự báo hôn nhân, phát tài hay linh hồn được siêu thoát nên trình bày như niềm tin dân gian, có thể khác giữa vùng miền, gia đình và cộng đồng tôn giáo.