Ngày Giáng sinh của người Việt khác gì cách đón lễ ở phương Tây?

24/12 hay 25/12 mới là ngày Giáng sinh?

Cách hiểu ngắn gọn là: tối 24/12 là Christmas Eve, tức đêm trước ngày Giáng sinh; 25/12 là Christmas Day, ngày Giáng sinh chính thức.

Trong sinh hoạt thực tế, nhiều nhà thờ tổ chức lễ vọng hoặc lễ đêm từ tối 24/12. Vì vậy, đường phố, nhà thờ, trung tâm thương mại và khu vui chơi thường đông nhất vào buổi tối này. Người tham dự có thể đi lễ, gặp người thân, dùng bữa cùng gia đình hoặc tham gia các hoạt động cộng đồng.

Sang ngày 25/12, các nghi lễ ban ngày tiếp tục được cử hành. Tài liệu lịch phụng vụ của Giáo hội Công giáo Hoa Kỳ phân biệt rõ các lễ vọng, lễ đêm, lễ rạng đông và lễ ban ngày của ngày 25/12. Lịch của Tòa Thánh cũng ghi riêng các cử hành vào ngày 24 và 25/12. Vì thế, nói “đi chơi đêm 24/12 để đón Giáng sinh” là cách nói thông dụng, nhưng nếu cần chính xác về ngày thì nên phân biệt hai mốc này.

Người Việt gọi Noel có sai không?

Không. “Noel” là cách gọi quen thuộc ở Việt Nam, có gốc từ tiếng Pháp Noël, còn “Giáng sinh” là cách gọi tiếng Việt trang trọng và trực tiếp hơn. Trong tiếng Anh, từ thông dụng là Christmas.

Không có cơ sở để kết luận rằng người bản địa “không dùng” từ Noel hoặc người nghe tiếng Anh sẽ không hiểu từ này. Trên thực tế, Noël vẫn xuất hiện trong tiếng Pháp và được dùng trong nhiều ngữ cảnh văn hóa, tôn giáo. Khi viết bài, làm thông báo hoặc giao tiếp trang trọng, “Giáng sinh” thường rõ nghĩa với độc giả Việt Nam. Khi nói về ngôn ngữ tiếng Anh, dùng “Christmas” là phù hợp hơn.

Có thể chọn cách gọi theo tình huống:

Giáng sinh có phải chỉ là dịp đi chơi?

Ở Việt Nam, việc xuống phố tối 24/12 đã trở thành một phần dễ nhận thấy của mùa lễ. Người không theo Công giáo vẫn có thể đi dạo, chụp ảnh, gặp bạn bè, dự các chương trình cộng đồng hoặc thưởng thức không khí trang trí. Đây là một biểu hiện của đời sống đô thị và giao lưu văn hóa, không đồng nghĩa với việc người tham gia là tín đồ Thiên Chúa giáo.

Tuy nhiên, với người theo đạo, Giáng sinh trước hết là dịp tưởng niệm sự ra đời của Chúa Giê-su, tham dự thánh lễ và hướng về gia đình, cộng đồng. Vì vậy, không nên dùng một cách đón lễ để phủ nhận cách đón lễ khác. Đi chơi không sai, nhưng đó không phải ý nghĩa duy nhất của Giáng sinh.

Có thể hình dung sự khác biệt như sau: ở nhiều gia đình phương Tây, Giáng sinh thường gắn với bữa ăn gia đình, trao quà, trang trí cây thông, tham dự nghi lễ và nghỉ ngơi bên người thân. Điều này có nét tương đồng với không khí sum họp của Tết Nguyên đán Việt Nam, nhưng hai dịp lễ có nguồn gốc, nghi thức và ý nghĩa tôn giáo khác nhau. So sánh này chỉ giúp dễ hình dung, không có nghĩa Giáng sinh là “Tết phương Tây”.

Tặng quà Giáng sinh nên lưu ý gì?

Tặng quà là một tập quán phổ biến trong mùa Giáng sinh, nhưng món quà phù hợp phụ thuộc vào quan hệ, văn hóa nơi làm việc và sở thích của người nhận. Không nên áp dụng cứng nhắc một quy tắc cho tất cả người Anh hoặc tất cả quốc gia phương Tây.

Một số nguyên tắc an toàn:

Ưu tiên món quà nhỏ, có tính cá nhân vừa phải và thể hiện sự quan tâm. Tránh quà quá đắt trong quan hệ công việc, nhất là khi người nhận có quy định về quà tặng hoặc xung đột lợi ích. Không nhất thiết chọn đồ có logo công ty hay vật phẩm quảng bá nếu chưa biết người nhận có thích hay không. Nếu tặng trong tập thể, nên thống nhất mức chi tiêu để tránh tạo áp lực. Có thể hỏi trước về dị ứng, chế độ ăn hoặc sở thích khi tặng thực phẩm.

Nhận định rằng người Anh sẽ xem quà đắt tiền là hối lộ cần được kiểm chứng theo từng bối cảnh. Trong môi trường công sở, ranh giới giữa quà cảm ơn và lợi ích không phù hợp thường phụ thuộc vào giá trị, thời điểm, mối quan hệ và quy định của tổ chức.

Có phải 25/12 là ngày sinh chính xác của Giê-su?

Không có dữ liệu lịch sử đủ chắc chắn để khẳng định 25/12 là ngày sinh theo lịch hiện đại của Chúa Giê-su. Đây là ngày Giáo hội dùng để cử hành lễ Chúa Giáng sinh. Vì vậy, nên tách hai lớp thông tin:

Về phụng vụ và văn hóa: 25/12 là ngày lễ Giáng sinh được cử hành rộng rãi. Về lịch sử: ngày sinh thực tế của Giê-su không được xác định chắc chắn từ các nguồn cổ còn lại.

Cách trình bày này giúp tránh biến một ngày lễ tôn giáo thành một kết luận lịch sử tuyệt đối.

Người không theo Công giáo có thể đón Giáng sinh không?

Có. Một người không theo Công giáo có thể tham gia các hoạt động văn hóa, trang trí, gặp gỡ và vui chơi trong mùa Giáng sinh mà không cần tự nhận mình là tín đồ. Nếu tham dự nghi lễ tại nhà thờ, nên giữ thái độ tôn trọng không gian thờ tự và làm theo hướng dẫn của giáo xứ.

Tại các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, không khí Giáng sinh thường xuất hiện ở nhiều nhà thờ, công ty, nhà hàng, quán ăn, khu vui chơi và đường phố. Vì thế, du khách có thể cảm nhận một mùa lễ sôi động dù Việt Nam không phải quốc gia có đa số dân cư theo Công giáo.

Nguồn được cung cấp nêu con số gần 7 triệu tín hữu Công giáo, tương đương khoảng 7,3% dân số Việt Nam. Con số này cần được đối chiếu với số liệu chính thức và năm thống kê cụ thể trước khi dùng như dữ kiện hiện hành.

Đón Giáng sinh thế nào để vừa đúng ý nghĩa vừa tôn trọng khác biệt?

Tối 24/12 là Christmas Eve, còn 25/12 mới là Christmas Day và ngày lễ chính; tại Việt Nam, cả hai thời điểm đều có thể diễn ra hoạt động tôn giáo, sum họp, vui chơi và giao lưu văn hóa. “Noel” là cách gọi quen thuộc, phù hợp trong nhiều ngữ cảnh đời thường. Khi tổ chức hoặc gửi lời chúc, nên phân biệt nhu cầu của người theo đạo và người đón lễ như một dịp văn hóa, đồng thời dùng ngôn ngữ bao quát. Cách đón Giáng sinh ở phương Tây cũng không giống nhau giữa Anh, Pháp, Mỹ, Bắc Âu, các cộng đồng Công giáo, Tin lành, Chính thống giáo và gia đình không theo đạo; vì thế không nên xem một món ăn, nghi thức hay cách tặng quà là chuẩn chung cho tất cả.